De ene barbecue is de andere niet


© CASSIER & VAN MALDEGHEM - klik voor meer info of voeg ons toe op linkedin



Er is auteursrecht op de barbecue - Feitelijk verschilt het toestel dermate dat er in concreto geen inbreuk is op het auteursrecht.

Hof van beroep
te Gent

7de Kamer
________

Terechtzitting
van
06-10 2008

Nr. 2007/AR/885
----------------------

in de zaak van :

1. N.V. ALDI, met maatschappelijke zetel te 9420 Erpe-Mere, Keerstraat 4 en met ondernemingsnummer 0422.096.389,

2. N.V. ALDI INKOOP, met maatschappelijke zetel te 9420 Erpe-Mere, Keerstraat 4 en met ondernemingsnummer 0428.805.821,

appellanten, hebbende als raadsman mr. Herman Croux, advocaat met kantoor te 1150 Brussel, Tervurenlaan 270,


tegen


1. N.V. SAEY HOME & GARDEN, met maatschappelijke zetel te 8501 Kortrijk (Heule), Industrielaan 4 en met ondernemingsnummer 0478.739.738,

eerste geïntimeerde, hebbende als raadsman mr. André D'Halluin, advocaat met kantoor te 8500 Kortrijk, Schippersstraat 1/43,


2. OMPAGRILL S.R.L., vennootschap naar Italiaans recht met maatschappelijke zetel in Italië, Via G. Puccini 9b te 36027 Rosà (VI),

tweede geïntimeerde, hebbende als raadsman mr. Karin Ottelohe, advocaat met kantoor te 2000 Antwerpen, Amerikalei 31, alwaar zij woonstkeuze doet,


velt het Hof volgend arrest :


I . Bestreden beslissing - Rechtspleging in hoger beroep

1.
Bestreden beslissing:
het vonnis van de voorzitter van de rechtbank eerste aanleg te Kortrijk, die zitting nam zoals in kort geding (06/1269/A) van 1 maart 2007.


2.
Het hoger beroep is ingesteld bij verzoekschrift van 30 maart 2007. Het is tijdig en regelmatig naar de vorm. Een akte van betekening wordt niet voorgelegd.

Het Hof heeft artikel 24 van de wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken in acht genomen.

De procedure gebeurde op tegenspraak.



II. Overblijvende betwisting - Feiten - Procedure in eerste aanleg

3.
De overblijvende betwisting betreft de vraag:
- of de N.V. Saey Home en Garden (hierna "Saey") een auteursrecht heeft op haar barbecue, type "Barbecook Optima";
- of de N.V. Aldi, de N.V. Aldi Inkoop (hierna gezamenlijk aangeduid met "Aldi") en de Srl Ompagrill dat auteursrecht geschonden hebben door in het voorjaar van 2006 een barbecue te maken, te verkopen en er reclame voor te maken;
- of de dwangsom, die in eerste aanleg opgelegd werd, van een gepaste hoogte is enerzijds en wel kan worden opgelegd anderzijds, gelet op de bevolen maatregel.


4.
Saey brengt onder de naam "Barbecook Optima" deze barbecue op de markt, in verschillende maten:


(afbeeldingen van barbecue's)


Aldi brengt in het voorjaar van 2006 het volgende toestel op de markt, dat gemaakt is door Ompagrill:

(afbeelding van barbecue)


Saey stelt op 24 mei 2006 Aldi in gebreke, partijen bereiken geen overeenstemming en Saey dagvaardt op 29 juni 2006.


5.
De eerste rechter oordeelde dat het model Optima auteursrechtelijk beschermd moet worden, dat er namaak is door het model van Aldi en Ompagrill op de markt te brengen en verbood, samengevat, de verkoop van het toestel van Aldi en de reclame ervoor.


III. Grieven - Voorwerp van het hoger beroep

6.
Het hoger beroep van Aldi is gebaseerd op drie grieven:
1) het model Barbecook Optima verdient geen auteursrechtelijke bescherming;
2) het model van Aldi maakt geen inbreuk op het auteursrecht van Saey, indien dit toch zou bestaan;
3) de dwangsom die de eerste rechter is enerzijds te hoog en kan anderzijds niet opgelegd worden, gelet op de bevolen maatregel.

Aldi vordert de hervorming van het bestreden vonnis en de afwijzing van de oorspronkelijke vordering.


7.
In haar conclusie stelt Saey beperkt incidenteel hoger beroep in, voor zover haar vordering tot het bijbrengen van gegevens voor het berekenen van een schadevergoeding en het aanstellen van een deskundige afgewezen werd.


8.
Ompagrill neemt een conclusie waarin zij meedeelt zich naar de wijsheid van het Hof te gedragen zowel in verband met de vordering van Aldi om in de procedure in hoger beroep tussen te komen en het arrest te horen gemeen verklaren aan haar, als in verband met het door Saey ingestelde incidenteel hoger beroep.


IV. Beoordeling

Het auteursrecht van Saey op de "Barbecook Optima"

Om de volgende redenen oordeelt het Hof dat Saey over een auteursrecht op de Barbecook Optima beschikt.


Herhaling van de algemene principes

9.
Op grond van artikel 7 van het Decret d'Allarde van 2/17 maart 1791 geldt de vrijheid van beroep en bedrijf. Dit impliceert de vrijheid van mededinging. De vrijheid van de mededinging vindt een concrete toepassing in de vrijheid van kopie (cfr. ook GOTZEN, F., "De eerlijke gebruiken en de rechten van intellectuele eigendom", in STUYCK, J. en WYTINCK, P., De nieuwe wet handelspraktijken, Kluwer, 261-263).

Intellectuele eigendomsrechten vormen een uitzondering op de vrijheid van handel en meer bepaald op de vrijheid van kopie. Intellectuele eigendomsrechten in het algemeen en het auteursrecht in het bijzonder kennen een monopolie toe en dat voorrecht moet niet toegekend worden aan elke prestatie of elk werk enkel en alleen omdat het de vrucht is van intellectuele inspanningen. Dit blijkt duidelijk uit artikel 1 van de wet van 30 juni 1994 betreffende het auteursrecht en de naburige rechten dat alleen de auteur van een werk van letterkunde of kunst het recht heeft om het op welke wijze of in welke vorm ook te reproduceren of te laten reproduceren (cfr. ook BERENBOOM, A., Le nouveau droit d'auteur et les droits voisins, Larcier, 1997, 2de ed., nr.28, p. 50).

Anderzijds kan een inbreuk op het auteursrecht, en het onterecht maken van een kopie in het algemeen, aanleiding geven tot concurrentievervalsing.
Het auteursrecht beoogt "free riding", dit wil zeggen het ongeoorloofd gebruik maken van de inspanningen tot ontwikkeling en innovatie van een ander, te voorkomen en te beteugelen.

De uitzondering op de vrijheid van handel is derhalve aan welbepaalde voorwaarden gebonden, die niet steeds door de wet zelf ingevuld zijn, maar door rechtspraak en rechtsleer op basis van internationale verdragen en de dagelijkse praktijk bepaald zijn.
Zo moet, om auteursrechtelijke bescherming te genieten, een werk uitgedrukt zijn in een bepaalde vorm, die mededeelbaar is aan het publiek (ideeën zijn niet beschermd, maar behoren tot het publiek domein). Bovendien moet het werk origineel zijn.


10.
Een origineel werk is een werk, een voortbrengsel met een eigen persoonlijk karakter, dat de stempel draagt van de persoonlijkheid van de maker, op het gebied van de toegepaste kunst (Benelux Gerechtshof, inzake Screenoprints, 22 mei 1987, R.W., 1987-'88, 14; Cass., 24 februari 1995, I.R. D.I., 1996, 28; www.cass.be), zonder dat uit het zicht van het werk moet kunnen afgeleid worden wie de auteur is. Drukt het werk de activiteit uit van zijn auteur? Heeft het werk een individueel karakter? Een zekere mentale activiteit is vereist, zoniet komt de persoonlijkheid van de auteur niet tot uiting in het werk.

Elementen die op zich niet origineel zijn kunnen door de wijze waarop ze samen gebracht zijn een origineel geheel opleveren.

De artistieke, noch de esthetische waarde zijn relevant om te bepalen of een werk al dan niet auteursrechtelijk beschermd is (Cass., 27 april 1989, Pas., 1989, I, 908; STROWEL, A., "L' originalité en droit d'auteur: un critère à géométrie variable", J.T., 1991, 513 (inz. 514-515)). In de randnummers 24 en 25 van haar syntheseconclusie legt Aldi onterecht een grote nadruk op de afwezigheid van het esthetisch karakter van het toestel van Saey.

Handigheid, technische vaardigheid of omvangrijk werk (zonder de persoonlijke inbreng van de maker) zijn onvoldoende opdat een werk auteursrechtelijk beschermd zou zijn.
Nieuwheid is in beginsel geen criterium om een werk auteursrechtelijk te beschermen (DE VISSCHER, F. en MICHAUX, B., Précis du droit d'auteur et des droits voisins, 2000, Brussel, Bruylant, nrs. 23 en 31, met verwijzing; STROWEL, A., "L' originalité en droit d'auteur: un critère à géométrie variable", J.T., 1991, 513-514), net zo min als omvangrijk opzoekingswerk of een grote inspanning om het werk te maken (ibidem).
Wat nieuw is, is niet automatisch origineel. Wat origineel is, kan nieuw zijn en zal vaak een aspect van nieuwheid impliceren. De twee begrippen vallen evenwel niet samen. De maker van een later werk mag nog steeds bewijzen dat zijn werk onafhankelijk van het eerste werk tot stand gekomen is.

De originaliteit van een barbecue is in een veeleer beperkt aantal kenmerken gelegen, gelet op de functionaliteit en de bestemming van een barbecue.

Een origineel werk is niet vanzelfsprekend. Het is ook niet banaal.


11.
De bewijslast van Saey beperkt zich tot het aanduiden waarin de originaliteit van de creatie ligt. Zij dient aan te tonen dat de "Barbecook" niet geheel bepaald is door zijn aard en dat de vormgeving het resultaat is van de eigen keuzes van de ontwerper (DE VISSCHER, F. en MICHAUX, B., Précis du droit d'auteur et des droits voisins, 2000, Brussel, Bruylant, nrs. 24, met referenties).

Terecht werpt Saey op dat de aantallen Barbecook Optima toestellen die verkocht werden, niet relevant zijn voor de schending van het auteursrecht. Aldi bevestigt dit eigenlijk alleen maar.


Toepassing

12.
Het model van Saey is individueel herkenbaar en heeft duidelijke kenmerken die deze herkenbaarheid schragen, met name:
- een ronde licht schuin hellende bakvorm;
- een cilindervormige sokkel met ronde verluchtingsgaten met tussenin een hendel met knop;
- een ronde schuin aflopende voet (en niet de conische voet zoals in een zeer gelijkend model), die als het ware de echo vormt van de schuin hellende bakvorm.

Het concept van de Optima is origineel in de mate dat de hierboven beschreven en getoonde elementen een duidelijk herkenbaar geheel vormen, waardoor het toestel zich onderscheidt van andere modellen. De initieel technische elementen zijn op een eigen manier vorm gegeven.

Uit de foto van het toestel blijkt voldoende dat de auteur binnen de beperkingen van de technische vereisten eigen keuzes heeft gemaakt en zijn persoonlijke intellectuele inbreng gehad heeft in het ontwerpen en maken van de Barbecook Optima.
De in meerdere of mindere mate afgeronde vormen van de bakvorm en de sokkel, die niet geheel elkaars spiegelbeeld vormen, maar wel een thema in zekere mate herhalen, de scheiding van de twee min of meer afgeronde vormen door een buis, met daarin karakteristiek luchtgaten en een bedieningshendel met bolvormige knop getuigen van gemaakte keuzes bij het creëren van een toestel dat dient om in open lucht eetwaren op houtskool te bereiden.

Ten onrechte argumenteert Aldi op basis van een uitzuivering van de technische elementen van de Optima (p. 30 van haar syntheseconclusie). Het geheel van de barbecueset moet in concreto beoordeeld worden. Uit het voorgaande blijkt dat het niet juist is dat de Optima enerzijds zuiver uit technische elementen bestaat en anderzijds uit cirkelvormen en ronde vormen, die een abstract idee vormen en banaal zijn en om die reden niet voor bescherming in aanmerking komen.

Aldi verbindt geen juridische gevolgen aan haar opmerking dat Saey ten aanzien van de consument "pronkt" met de technische kenmerken van het toestel en ten aanzien van de gerechtelijke overheid enkel "pronkt" met de "prachtige veruiterlijking ervan" (p. 32 van Aldi's syntheseconclusie). Het bovenstaande is voldoende als antwoord hierop.

De opmerking van Aldi dat de jongste tijd de drempel van het auteursrecht steeds meer verlaagd wordt en steeds vaker bescherming verleend wordt aan producten is terecht. Op zich en in zijn algemeenheid is dit in de voorliggende zaak evenwel geen voldoende argument en geen middel om de auteursrechtelijke bescherming te weigeren aan de Barbecook Optima, zoals deze nu bestaat en voorgelegd is aan het Hof.


13.
Aldi kan niet ernstig betwisten dat S. S., de natuurlijke persoon die auteur is van de Barbecook Optima, zijn eigendomsrechten op het toestel overgedragen heeft aan de N.V. Saey Home and Garden. De stukken II.1 en II. 17 van het dossier van Saey zijn dienstig als bewijsmateriaal, nu een afbeelding van het product bij de verklaring is bijgevoegd. De opgave van de jaartallen 1985 en 1986 is niet noodzakelijk contradictorisch en de uitleg van Saey kan aanvaard worden. In de verklaring van 2006 worden ook een aantal modellen met naam aangeduid.

Er kan ook geen betwisting bestaan omtrent het feit dat het model Barbecook Optima anterieur is aan dat van Aldi / Ompagrill. Saey toont naar genoegen van recht aan dat haar model reeds op de markt was (en reeds nagemaakt werd) voor dat van Aldi / Ompagrill. Deze partijen leggen geen enkel stuk voor waaruit het tegendeel zou blijken.


Er is geen inbreuk op het auteursrecht van Saey op de Barbecook Optima

(foto van een viertal barbecue's)


Het Hof is om de volgende redenen van oordeel dat het barbecuemodel van Ompagrill, zoals in het voorjaar van 2006 door Aldi op de markt gebracht, geen inbreuk maakt op het auteursrecht van Saey.

Bij haar beoordeling heeft het Hof zich niet enkel op de bovenstaande foto gebaseerd, maar wel op alle stukken van de verschillende dossiers en op de barbecues die tijdens de pleidooien getoond werden.


Herhaling van de algemene principes

14.
Er is sprake van namaak in geval het bestreden werk geheel of gedeeltelijk een ontlenen, een overname vormt van wat origineel is aan het werk waarvan de auteursrechtelijke bescherming ingeroepen wordt (Brussel, 7 december 1999; I.R. D.I., 2000, 34; Bergen, 23 november 1994, J.T., 1995, 282). Er is namaak voorhanden wanneer de verschillen betreffende de aspecten die de originaliteit inhouden en dus constitutief zijn voor de bescherming, niet significant voorkomen in vergelijking met de gelijkenissen in die aspecten (Brussel, 21 juni 1999, I.R. D.I., 2001, 297, met noot DE VUYST, B.).

Namaak wordt op synthetische wijze beoordeeld, zonder stil te blijven staan bij detailverschillen, die niet beletten dat een deel van of geheel de originaliteit van het oorspronkelijke werk is hernomen (DE VISSCHER, F. en MICHAUX, B., op. cit., nr. 83 in fine, met referenties in voetnoot 28).

Het feit dat de reproductie middelmatig of minder aantrekkelijk is, is onvoldoende om te besluiten dat er geen namaak voor handen is (Cass., 4 december 1952, Pas., 1953, I, 215; Cass., 14 april 1955, J.T., 1955, 396).

De beoordeling van de schending van een auteursrecht moet in concreto gebeuren.


Toepassing

15.
Het globaal beeld van het model van Saey en dat van Aldi is net niet gelijkend genoeg om tot een inbreuk te besluiten. Aldi en Ompagrill zijn tot op de grens van het toelaatbare gegaan, zonder deze grens evenwel te overschrijden.

Door de volgende verschillen, allen samen genomen, verschilt het totaal beeld voldoende:
- de verhoudingen tussen de verschillende onderdelen, en met name de voet, sokkel en de braadbak zijn minder harmonieus en elegant bij het model van Aldi / Ompagrill ten opzichte van de Barbecook Optima;
- de braadbak is anders "geplooid". De vloeiende helling van de Optima is bij Aldi / Ompagrill niet aanwezig, door de knik die is aangebracht;
- de voet is (proportioneel) groter bij Aldi / Ompagrill dan bij de Optima wat het geheel een ander uitzicht geeft;
- de voet heeft een weliswaar vrij discrete hendel bij Aldi / Ompagrill, die bij de Optima niet aanwezig is.
- de sokkel heeft afgeronde hoeken. Hoewel de afronding sterk is, overweegt het totale beeld van een rechthoekige sokkel. Dit blijkt bijvoorbeeld voldoende uit stuk I. 8 van het dossier van Saey, dat de reclame van Aldi in De Morgen van 24 mei 2006 bevat;
- de zijkant van de sokkel (hoewel niet in alle posities zichtbaar) vertoont bij Aldi / Ompagrill een duidelijke naad, terwijl de sokkel uit één stuk is en vloeiend doorloopt bij de Barbecook Optima;
- de sokkel van de Optima is in 2 delen gesplitst omdat bij dit toestel het bovenste deel verwijderd kan worden. Twee kleppen zijn goed zichtbaar ter sluiting van de naad aangebracht. Dit is niet het geval bij het model van Aldi / Ompagrill, waarde sokkel uit 1 geheel bestaat.
- een randgeval zijn de verluchtingsgaten met de hendel met bolvormige knop, in het vooraanzicht van de zuil geplaatst. Deze hebben een vrij belangrijk aandeel in het totaalbeeld van het product. Ter zitting bleek dat van geen van beide exemplaren van het model van Aldi / Ompagrill, die bijgebracht werden, de bolvormige knop behoorlijk functioneerde. Het gaat derhalve om een veeleer decoratief element dat zeer sterk aanleunt bij de Barbecook Optima. Er zijn wel bij Aldi / Ompagrill 3 gaten, in een kring geplaatst, terwijl er 4 zijn bij de Optima, die naast elkaar geplaatst zijn in een lijn rondom de kolom;
- de analyse die Aldi maakt met betrekking tot de verschillen in het windscherm en de roosters is niet dienstig, nu het enkel detailverschillen betreft, die de globale gelijkenis die bestaat met betrekking tot het bovenste gedeelte van de barbecuetoestellen slechts in geringe mate vermindert.

Hoewel de Toledo en de Cordoba (modellen van de concurrentie die Saey wel aanvaard heeft) verder verwijderd zijn van het model van de Optima, besluit het Hof dat ook het model van Aldi / Ompagrill een toegelaten variatie is op het thema van de Barbecook Optima en geen inbreuk maakt.

Het principaal hoger beroep is gegrond op dit punt en het bestreden vonnis wordt in die zin hervormd.


De gevorderde maatregelen - het incidenteel hoger beroep

16.
Gelet op het voorgaande is dit deel van de oorspronkelijke vordering ongegrond. Het hoger beroep is gegrond op dit punt, het incidenteel hoger beroep is ongegrond. Het bestreden vonnis wordt in die zin hervormd.


Kosten

17.
Op grond van de artikelen 1042, 1017 en 1022 Ger. Wb. wordt Saey tot betaling van de kosten van beide aanleggen veroordeeld.

De basisvergoeding voor de hoofdvordering bedraagt euro 1.200. Nu de belangen van beide appellanten gelijk lopen en de verdediging dezelfde is, wordt 1 rechtsplegingvergoeding voor beide samen toegekend.

Het incidenteel hoger beroep maakt deel uit van de oorspronkelijke vordering, zodat geen aparte vergoeding verschuldigd is.

Appellanten vorderen enkel de rechtsplegingvergoeding, zodat het Hof de kosten niet verder bepaalt.

De Srl Ompagrill, die zich naar de wijsheid gedroeg, ontvangt geen vergoeding.


V. Beslissing

Het hoger principaal en incidenteel beroep zijn toelaatbaar, maar enkel het principaal hoger beroep gegrond in de hierna volgende mate:

Het Hof:
- hervormt het bestreden vonnis, behalve in zoverre het de vordering toelaatbaar verklaarde en de kosten begrootte;
- verklaart de oorspronkelijke vordering ongegrond;
- verklaart voor zover nodig dit arrest gemeen aan de Srl Ompagrill, voornoemd;
- verwerpt de overige vorderingen als ongegrond;
- veroordeelt de N.V. Saey Home and Garden tot betaling van de kosten, bepaald als volgt:

appellanten samen:

hoger beroep:
rechtsplegingvergoeding
hoofdvordering: euro 1.200



Aldus gewezen door de zevende kamer van het Hof van beroep te Gent, zetelende in burgerlijke zaken samengesteld uit
P. Vanherpe, raadsheer waarnemend kamervoorzitter,
G. Vanderstichele, raadsheer,
G. De la Ruelle, raadsheer,
bijgestaan door A. Ferdinande, griffier en uitgesproken door de kamer-voorzitter in openbare terechtzitting op zes oktober tweeduizend en acht.





MEER INFO?

Contactformulier

Consultatie na afspraak

De inhoud van deze website is louter informatief, en kan niet aanzien worden als het verlenen van juridisch advies, noch kunnen hieraan rechten ontleend worden. De auteurs aanvaarden hieromtrent geen enkele aansprakelijkheid.



Cassier &
Van Maldeghem

Kantoor Gent
Brugsevaart 31
9030 Gent

+32 (0)9 349 61 23


Kantoor Antwerpen
Brusselstraat 51
2018 Antwerpen

+32 (0)3 369 12 72


kantoor@cvm-advocaten.be